CV-optimalisatie

De Hoeven Energie heeft een eigen cv-optimalisatie team. Zij staan de bewoners van De Hoeven bij met:
• informatie, raad en daad over het cv-optimalisatietraject.
• uitleg (en wellicht ook uitleen) van de warmtemeetapparatuur.
• gezamenlijke inkoop van radiatorknoppen, gezamenlijke aanbesteding monteur en dergelijke.

Heb je interesse in een bezoek van het CV-optimalisatie team van De Hoeven Energie?Stuur dan een mail naar cvoptimalisatie@dehoevenenergie.nl

Er is ondertussen een samenwerkingsverband met een expert als optie voor de werkzaamheden die een bewoner niet zelf kan/wil doen. Kijk voor de aanbieding op deze website op collectief voordeel/cv-optimalisatie.

Hieronder staat een overzicht van alles wat je over cv-optimalisatie wilt weten.

Wat is CV-optimalisatie?
CV-optimalisatie is het updaten van de warmtehuishouding in je woning, waarbij de inregeling van de CV-ketel en radiatoren wordt aangepast aan de huidige staat van jouw woning en jouw woonwensen.

Waarom CV-optimalisatie?
Je kunt er een stevige besparing op gas en elektriciteit mee bereiken. Over het algemeen is 80 procent van de woningen niet optimaal ingeregeld. Er is geen reden om aan te nemen dat de woningen in De Hoeven hier ver van zullen afwijken.

1. De staat van de woning
Toen onze huizen begin jaren tachtig werden gebouwd, werden er radiatoren en CV- ketels geplaatst die waren afgestemd op de bouwnormen en gemiddelde woonwensen van toen. De meeste bewoners zullen de CV-ketel inmiddels vervangen hebben, vermoedelijk door een ketel met hetzelfde of een groter vermogen. In de tussentijd zijn ongetwijfeld ook radiators vervangen of verhangen, is er verbouwd, geïsoleerd, vloer- verwarming aangelegd enzovoorts.

Checklist:
• is jouw woning tussentijds geïsoleerd?
• is er verbouwd waarbij de radiatoren afgekoppeld zijn geweest?
• zijn radiatoren vervangen, verwijderd, verhangen of toegevoegd? Is dit aan de orde, dan is CV-optimalisatie voor jou interessant.

2. Jouw woonwensen
Waar wil je het warm hebben, wanneer en hoe warm moet het dan worden in hoeveel tijd? Met de antwoorden op deze vragen kun je jouw warmtehuishouding gericht tegen het licht houden. Bijvoorbeeld:
1. Je hebt kamers waar je vrijwel nooit meer in komt. Waarom deze dan verwarmen?
2. Je hebt een combiketel, waar een boiler aan hangt met een inhoud van 2 à 3 liter water? Het voordeel is dat, zodra je de kraan openzet, eerst dat warme water komt en dat de ketel even een moment heeft om op vermogen te gaan draaien. Hoe interessant is deze optie eigenlijk? Met deze gadget zit je namelijk wel vast aan een keteltemperatuur van tenminste 63 graden om bacteriegroei (legionella!) onmogelijk te maken. Deze boiler kun je ook uitschakelen, dan kun je met lagere keteltemperaturen toe om toch alles behaaglijk warm te krijgen.
3. Je hebt een kamer waarin de radiator maar niet warm wil worden? Dit is op te lossen door de radiatoren zuiniger, maar beter in te regelen.
Zo nu en dan eens kritisch kijken naar de afstelling van de warmtehuishouding levert altijd wel wat besparing op en meestal ook extra wooncomfort.

3. De ketelinstellingen
Een combiketel levert warmte aan zowel de cv-installatie als het tapwater.
De warmte voor cv en die voor het tapwater kunnen (en mogen door de gebruikers zelf) afzonderlijk worden ingesteld.
• De cv-temperatuur is meestal ingesteld op 70 graden. Dat is meestal goed.
• Een instelling boven 70 graden, is onrendabel voor HR-ketels. Bij “Hoog Rendement” wordt het “hete” rookgas langs de instromende koude retourstroom uit de leidingen geleid op weg naar de CV. Deze hete rookgassen condenseren vervolgens op die koude leidingen en geven zo het gros van hun energie af aan dat koude water. Echter: dat condenseren (oftewel: de “jackpot” in rendement) gebeurt alleen op leidingen die kouder zijn dan 56 graden Celsius. Als rookgas condenseert op de retourleiding, drupt er condenswater uit uw cv-ketel in de afvoerpijp onder uw ketel. Als je dat geluid hoort, stook je HR. Zoniet: dan stook je onrendabel).
• Verlagen tot onder 70 graden kan besparing op gas opleveren, maar is riskant omdat dan de ingebouwde elektronica (de zgn “Modulatie”) van slag kan raken. Dan slaat de ketel af. Als dat gebeurt: resetten en weer terug naar 70 graden.
• Tapwater is meestal ingesteld op 60 graden Celcius.
• Indien een boiler wordt gebruikt, dan moet de temperatuur voor tapwater zijn ingesteld op 60 graden Celsius vanwege het gevaar op legionella in die boiler. (Legionella groeit in temperaturen tussen 20 en 50 graden Celsius, en gaat dood bij 60 graden (bron: Par. 5.1 Regeling legionellapreventie in drinkwater en warm tapwater)).
• Zonder boiler kun je de temperatuur voor tapwater zo laag afstellen als u (nog) comfortabel acht. Hoe lager, hoe meer besparing op gas.

Naast de temperatuur zijn er nog twee instellingen die ertoe doen: het vermogen en de pomp.
• Het vermogen van de cv-ketel. Een gasfornuis heeft grote pitten en kleine pitten. Standaard staat een ketel ingesteld op de grootste pit. Je kunt deze ook (laten) instellen op het gebruik van een kleinere pit.
• Met de pomp wordt druk opgebouwd in de leidingen zodat het water gaat stromen. Als je rustiger aan gaat stoken mag de pomp ook een standje terug. Ook dit moet je meestal laten doen.

4. De afregeling van de radiatoren
De theorie: bij een radiator komt er warm water in en stroomt er kouder water uit. De radiator is goed ingesteld als het water er 20 procent kouder uitgaat dan het erin komt. Dan heeft het de tijd gehad om z’n warmte af te geven aan de omgeving. Als uiteindelijk alle retourstromen die samenkomen bij de ketel onder 56 graden Celsius zijn, stook je HR, dus rendabel.

De praktijk: Een radiator regel je “waterzijdig” in door bij elke radiator afzonderlijk het instromende watervolume net zo ver af te knijpen dat het verschil tussen instroom en uitstroom in temperatuur 20 procent is. Begin daarbij met de radiator die het dichtst bij de ketel is, en werk naar buiten.

Voor het afregelen is het handig om instelbare radiatorknoppen geïnstalleerd hebben. Deze hebben een instelbaar schroefje onder de dop om apart het watervolume te fixeren. De radiatorknoppen die bij de bouw zijn geleverd zijn instelbaar, echter alleen met een speciaal tangetje dat is voorbehouden aan cv-monteurs.. Mocht je de knoppen gaan vervangen, kies dan bij voorkeur voor drukcompenserende kranen. Deze kosten een paar euro meer, maar verdienen zich terug omdat je daarmee dan voortaan ook zelf de inregeling goed kunt fixeren.

Ten slotte: water slijpt ijzer los uit je leidingen en radiatoren. CV-water is altijd zwartig. Dat is geroest ijzervijlsel. Dat kan zich ophopen en verstoppingen geven in het leidingstelsel. Zeker waar je flink het watervolume en (met het terugbrengen van de pompsnelheid ook) de waterdruk hebt teruggebracht, kan dit resulteren in uitval van een radiator. Oplossingen liggen voor de hand. Water verversen, weer even de leiding openzetten en daarna weer inregelen, een stevige mep tegen het onderdeel waar het is verstopt, of technische oplossingen uit de cv-winkel.

Samenvattend: optimaal bespaar je door:
• de CV-ketel te temmen: lagere temperatuur, lager vermogen en pompsnelheid;
• elke radiator dusdanig in te regelen dat het verschil tussen instroom en uitstroom 20
% is, en de uitstroomtemperatuur minder dan 56 graden Celsius is.

Alles laten doen?
Wellicht is jouw onderhoudsmonteur zelf zo handig, anders zijn er cv-ok-monteurs (zie www.cv-ok.com voor een lijst). Ook wordt gewerkt aan een lijst van monteurs in de omgeving die deze kennis hebben. Er is op de website van De Hoeven Energie een checklist beschikbaar voor wat je aan de orde moet stellen in het cont(r)act met zo’n installateur/ onderhoudsmonteur. Bij voldoende belangstelling kan met een aantal huizen een gezamenlijke offerte worden gevraagd. Voor het (sec) inregelen van ketel en radia- toren moet je dan denken aan een bedrag van ca. 125 euro.

Een beetje door jezelf, en een beetje door de installateur/monteur?
Temperatuur van jouw ketel kun (en mag) je zelf aanpassen. Het terugbrengen van het ketelvermogen en de pompsnelheid zou je kunnen vragen aan je onderhoudsmonteur bij een periodieke onderhoudscontrole. Inregelen van de radiatoren kun je zelf doen. Per radiator moet gemeten en geregeld worden dat tussen instroom en uitstroom 20% verschil zit. Dat kost, als je het zelf doet, veel tijd omdat de radiator tussentijds zal moeten afkoelen voordat je kunt zien of de instelling klopt. Een gespecialiseerde installateur/monteur kan dat sneller met apparatuur die het watervolume meet.

En als je alles zelf wilt doen…. Wat heb je dan nodig?

1. de gebruiksaanwijzing van jouw ketel om temperatuur, vermogen en pomp terug te kunnen regelen;
2. warmtemetingen op de in- en uitstroomopeningen van jouw radiatoren;
3. een middag tijd om de balans tussen jouw ketel- en radiatoreninstellingen te optimaliseren.

Waarmee wij van het wijkinitiatief De Hoeven Energie je kunnen bijstaan?

• Met informatie, raad en daad over het cv-optimalisatietraject.
• Met uitleg (en wellicht ook uitleen) van de warmtemeetapparatuur.
• Met gezamenlijke inkoop van radiatorknoppen, gezamenlijke aanbesteding monteur en dergelijke.

Heb je ingeschreven, dan betrekken wij je bij komende inventarisaties en offertes.
Team CV-optimalisatie: Karel Frijters, Claas van Gerwen, Kees Hijnen, Erik van Maanen

Bovenstaande tekst kan hier gedownload worden als pdf.